Amsterdamsche Boekhandel

From Museumgezicht
Jump to navigation Jump to search
Amsterdamsche Boekhandel
Rechtsvorm naamloze vennootschap
Oprichting 1903
Opheffing 1934
Oorzaak einde faillissement
Actieve periode 31 jaren
Land Nederland
Hoofdkantoor Amsterdam
Oprichting naamloze vennootschap Amsterdamsche Boekhandel aan de P.C. Hoofstraat 112

Amsterdamsche Boekhandel was een boekhandel aan de P.C. Hooftstraat in Amsterdam en werd op 18 september 1903 opgericht als naamloze vennootschap. Oprichter en eerste directeur was boekhandelaar Adriaan Michiel van den Broecke (Warmond, 18 juni 1869 - (? na 1946)).[1] [2][3] De boekhandel had tot ongeveer mei 1905 het adres P.C. Hoofstraat 112, hierna werd het nummer 125.[4] Bij het faillissement rond september 1934 is het adres P.C. Hooftstraat 122.[5]

Het bedrijf heeft zeker twee maal een doorstart gemaakt. Tussen 1910 en 1913 droeg het na een doorstart de naam 'Amsterdamsche Boekhandel, Koole en Messchaert'. Deze vennootschap werd ontbonden waarna het bij een hernieuwde doorstart werd voortgezet door boekhandelaar Pieter Anne Messchaert (Rotterdam, 9 januari 1870 - Haarlem, 10 februari 1939)[6][7] [8] en weer de oude naam Amsterdamsche Boekhandel kreeg.[9] [10][11]

Bekende ansichtkaarten Amsterdamsche Boekhandel uitgegeven tonen alleen locaties in de directe omgeving van de boekhandel zelf. In het Amsterdams Stadsarchief:

  • Jan Luijkenstraat
  • P.C. Hooftstraat
  • Koninginneweg
  • Roelof Hartstraat (= Van Baerlestraat)
  • Vondelstraat

Verder zijn nog bekend:

  • Van Baerlestraat
  • Paulus Potterstraat
  • Paleis voor Volksvlijt
  • Leidscheplein
  • Vossiusstraat
  • Wilhelmina- of Buitengasthuis
  • Willemsparkweg
  • Een fotokaart met daarop de boekhandel zelf aan de P.C. Hooftstraat 125.[12]
  • Een kaart van een pand op de Van Eeghenstraat 82 hoek Jacob Obrechtstraat, zonder titel. [13]

In de catalogus zit:

  • Rijks Museum Amsterdam. Een kaart van Amsterdamsche Boekhandel met het Rijksmuseum en naastgelegen Polderhuis, uitgegeven rond 1911-1920. Deze is in een zelfde uitvoering als kaarten van Koninginneweg, Roelof Hartstraat, Vondelstraat, Paleis voor Volksvlijt en Leidscheplein. Een uitvoering van kaarten die ook door M. A. F. (Rotterdam) rond 1906 wordt gebruikt voor kaarten van Haarlem en Hilversum bijvoorbeeld.


Catalogusnummer: 1096 Amsterdamsche Boekhandel

We zien hier de Noordoost- en zuidoostzijde van het Rijksmuseum Amsterdam met naastgelegen Polderhuis ((Boerenwetering) vanaf het Kronkelpad. De uitgever Amsterdamsche Boekhandel toont ons een dramatisch beeld op het Rijksmuseum met relatief zwaardere bewolking, die boven het gebouw is aangezet. Een foto die in ieder geval ook eerder (en waarschijnlijk ook als eerste) is gebruikt door A.J. Nuss (Amsterdam) rond 1910, zie ook Category:0AW. Nuss maakt er een relatief rustig ogend beeld van met mooie blauwe hemel en lichte verspreide bewolking.

Het is opmerkelijk dat de foto door Amsterdamsche Boekhandel wordt gebruikt omdat A.J. Nuss ongewoon vaak foto's gebruikt van het Rijksmuseum die anderen niet gebruikten en maar op een enkele uitgave voorkomen. Het lijkt dus ook niet gek te veronderstellen dat er tussen beide uitgevers in dit geval misschien wel een verband bestaat. Waar voor Nuss uitgave van ansichtkaarten de hoofdactiviteit was, was die voor Amsterdamsche Boekhandel gezien het geringe aantal bekende kaarten een nevenactiviteit.

Rekening houdend met het feit dat Amsterdamsche Boekhandel zover bekend eigenlijk alleen kaarten uitgaf met locaties in de buurt van de boekhandel, kunnen we deze kaart niet hetzelfde 'lezen' als een andere kaart met het Rijksmuseum van bijvoorbeeld een internationale uitgever die alleen belangrijkere toeristische locaties uitgaf. Het is geen gewone uitgave maar een uitgave op dikker dan normaal papier voor ansichtkaarten, die een imitatie wil lijken te zijn van een foto: Hoogglans coating, lichtdruk en kleurgebruik. Al dat draagt bij aan het idee dat het vooral ook souvenirs/geschenken/relatiegeschenken zouden kunnen zijn bij de handel in boeken. Als souvenir is de kaart ook daadwerkelijk in zijn eerste gebruik in een album beland met andere kaarten van Amsterdam. Een zuster van de eerste gebruiker heeft de kaart beschreven en waarschijnlijk in een envelop verstuurd naar de Verenigde Staten. Daarnaast is in tegenstelling tot de meeste andere kaarten van de uitgever dit niet een kaart met daarop als titel een straatnaam, maar een bestemming om te bezoeken: Rijks Museum. Een subtiel verschil maar wel relevant, de boekhandel wil zich hiermee ook echt associëren met het Rijksmuseum. De titel had ook Stadhouderskade of Singelgracht kunnen luiden bijvoorbeeld. Of gebruikelijker een titel met een combinatie van Stadhouderskade met Rijksmuseum, ook daar ligt meer nadruk op de locatie in plaats van de bestemming. Zie ook: Catalogus lijst titels

Catalogusnummer: 311 A.J. Nuss
A.J. Nuss toont ons een rustig ogend beeld op het Rijksmuseum, een plek om te verstrooien. Amsterdamsche Boekhandel transformeert het beeld in een dramatisch schouwspel in donkere tinten met zwaar aangezette bewolking. Je gaat je zelfs afvragen of het wel pluis is wat de persoon op de fiets aan de rand van het water langs het hek doet, waar hij eerst rustig lijkt te vertoeven langs het water. Bij Amsterdamsche Boekhandel lijken we te kijken naar een foto in de avond. In werkelijkheid is de foto in de ochtend rond 9:45 genomen. Wellicht dat in het verschil tussen het opgeroepen beeld van de uitgevers ook wel de intentie naar voren komt. Nuss, een uitgever van ansichtkaarten en dat meer als hoofdactviteit, zal een aangenaam beeld hebben willen oproepen omdat hij nu eenmaal veel ansichtkaarten wil verkopen. Wellicht een klantenkring van toeristen en bezoekers die 'een ansicht' willen. Amsterdamsche Boekhandel heeft als nevenactiviteit het uitgeven van ansichtkaarten die meer karakter hebben van souvenir of (relatie)geschenk. Zij willen eerder een monumentaal en bijzonder beeld oproepen. De donkere tinten gaan veel verder in het benadrukken daarvan dan een gewone imitatie van een foto met veel minder donkere tonen. De vormgeving en de uitvoering op zeer dik papier, een dikke toplaag dragen hier allen aan bij. Daarbij lijkt het ook minder van belang een aangename bestemming te presenteren.
Essay.png Dit artikel of deze paragraaf is een persoonlijk betoog of essay. De pagina geeft naast een beschouwing ook de mening weer van de auteur(s). Voel je vrij om aanpassingen te maken of erover te discussiëren op de overlegpagina. Auteur(s):DustyJacobs (talk) 09:30, 12 December 2020 (CET)

Overzicht locaties van alle bekende uitgaven

Hier wordt een overzicht getoond van de bekende kaarten van Amsterdamsche Boekhandel. De markering in rood is de locatie van de boekhandel, waar ook zelf een kaart van bestaat. Het midden van straten is genomen en waar een bestemming op de kaart stond (Rijksmuseum, Paleis voor Volksvlijt en Wilhelmina- of Buitengasthuis) is het exacte adres genomen. Niet alleen geeft de uitgever eigenlijk alleen kaarten in de nabijheid van de boekhandel uit. Zij ligt ook nog eens bijna echt centraal gelegen. De rode cirkel is een centrisch gebied rondom de boekhandel met een straal van 700 meter waarbinnen de meeste kaarten vallen. De klantenkring van de boekhandel zal een afspiegeling zijn geweest van wat de kaarten lijken te zeggen: Personen in de nabijheid van de boekhandel, lokaal. Zelfs de bestemmingen als Rijksmuseum, Paleis voor Volksvlijt en Wilhelminagasthuis liggen in de buurt.

Loading map...

Gebruikte handelsnamen in catalogus

  • Amsterdamsche Boekhandel

Uitgaven in de catalogus

Bronmateriaal